Leren op de werkplek (1)

Allereerst al een ambitieuze toevoeging aan de blogtitel: ik ben van plan een aantal blogjes te schrijven over hoe ik tegenover leren op de werkplek sta. Da's het (in ieder geval ons) thema voor het e-learning event. In dit eerste blogje ga ik kort in op het waarom. Waarom leren op de werkplek?

• Leren zonder het direct toe te passen en daar succes te oogsten is onnatuurlijk en inefficient. Leren is geen einddoel, maar een stap naar beter functioneren. In het werk ligt de de vraag en het antwoord. Vond via Google een dit oude interview erover terug. 
• Het 70-20-10 model leert dat het meeste leren op de werkplek zelf plaatsvindt. Of bij het koffiezetapparaat ernaast. Het effect van conventionele trainingen zit grappig genoeg vaak in het sociale leren tijdens en na de training. 
• In tijdens van economische tegenwind staan investeringen in die 10% onder druk, al was het maar omdat medewerkers dan niet aan hun primiaire werk toekomen. 
• Er is steeds meer kennis, die steeds sneller veroudert. De halfwaardetijd ervan neemt volgens prof Andries de Grip af: rond de oorlog was het 12 jaar, toen ik geboren werd 7 jaar en inmiddels een jaar of 3. Veel van studenten leren is dus al verouderd voor gebruik. 
• Het belang van parate kennis neemt af, omdat technologie (IT) helpt om de informatie snel en comfortabel op te zoeken.  
• De verwachtingen aan medewerkers verschuift ook: er wordt meer 'open skills' en zelfstandigheid verwacht, bijvoorbeeld in het kader van het nieuwe werken. Daarbij hoort het nieuwe leren, waarin verantwoordelijkheid meer op de werkplek bij medewerker zelf ligt. 
• Formele kennis is vaak wel beschikbaar, maar geen ingeblikt wondermiddel. Het samen leren toepassen en verbeteren sluit meer aan bij de SECI-visie van Nonaka, dat waarde hecht aan het experimenteren en delen van ervaringen op de werkplek. 
• Het besef dat leren meer is dan (initiële) kennisoverdracht is niet meer te keren. Het gaat om bijdragen aan organisatiedoelstelling door concrete gedragsverandering. Dus niet om content, maar om slimme feedbackloops, ondersteuning en uitdagende oefeningen op de werkplek. 

Lange lijst van open deuren, of juist de essentie van 'learning by doing'gemist? 

iPad in stemlokaal

In aansluiting op het blogje van gisteren misschien ook leuk om nog even te melden dat Bright Alley bij die saaie ouderwetsche verkiezingen ook een kleine bijrol heeft gehad. Voor de Gemeente Rotterdam ontwierpen we afgelopen maanden een mooie app als ondersteuning van de werkzaamheden op de stembureaus. Hier een kort verslag van de "Aboutal-app".

Mooi voorbeeld van een project waarbij we echt een partner konden zijn voor de opdrachtgever. Veel ter plekke samen mogen werken tijdens het traject zelf, maar ook nog op de verkiezingsdag: vormgeefcollega Harmen was nog ter plekke om te evalueren hoe de app beviel in de praktijk, en wat we er zelf nog van kunnen leren voor de toekomst.

Het zal namelijk nog wel even duren voordat de tradionele verkiezingen zijn vervangen :)

Gamify de democratie

Met het oog op de teruglopende opkomstpercentages bij verkiezingen vandaag, is het misschien leuk om eens door een gamification-bril naar politiek te kijken. Niet gehinderd door teveel kennis geeft misschien een frisse blik. Ik denk even hardop:

• Centraal in de democratie moet feedback staan: hoe helderder en directer hoe beter. Dat pleit voor frequente referenda, of noem ze polls. Liefst maandelijks. 
• Dat betekent niet dat iedereen maandelijks stemt. Dat zou teveel tijd vergen, en een onwenselijke drempel opgooien voor representativiteit. Mijn voorstel zou zijn dat -zeg- 10% van de bevolking wordt opgeroepen om te stemmen. De schaarste maakt het meer aantrekkelijk om te stemmen en iedereen komt dus eenmaal per jaar aan de beurt. 
• Het stemmen gebeurt uiteraard thuis, "there's an app for that". Moet toch thuis kunnen, zoals ook belastingaangiftes, banktransacties en NSA spionage?
• Het frequent stemmen zorgt ervoor dat de verdeling van de zetels langzaamaan verschuift. Geen plotselinge aardverschuivingen en braindrain dus, maar wel een helder afgegeven signaal van de bevolking. Heerlijk dat er ook geen verkiezingscampagnes meer zijn met elkaar overschreeuwende partijbonzen en loze kretologie. 
• Het kiezen zelf gaat heel anders dan nu. Ik probeer de oprechte waarde en visie van de stemmer te scheiden van een onderbuikgevoel bij een bepaalde partijleider en een toevallige uitglijder in een debat. Door een game natuurlijk!
• Er zijn al veel succesvolle games om op een aantrekkelijke, onbevooroordeelde manier de visie van de speler te destilleren. Zo blogde ik al 6 jaar geleden over bijvoorbeeld het Nederlandse Belastingspel en het Amerikaanse Budget Hero. Mooie voorbeelden die de kiezer zijn of haar waardes te ontdekken ,vooral economische vlak nog vaak. 
• Het zou in mijn optiek breder ontwikkeld moeten worden en in meer concrete, voelbare cases omgezet moeten worden. Dan is het ook zinvol voor lager opgeleiden. Het is overigens een misvatting dat ouderen zo'n game niet zouden willen gebruiken, als-ie goed ontworpen is. Dat blijkt niet alleen uit research, maar ook uit mijn eigen ervaring. 
• Het model achter zo'n game is natuurlijk cruciaal voor een eerlijke vertaling van voorkeur in de game naar partijkeuze. Bestaande kiescompassen en stemwijzers laten zien dat dat spitsroeden lopen is, maar wel kan. Zeker als het belang groot is. 
• Ik zei partijen, die ouderwetse organisaties? Inderdaad, ik weet niets beters. Volgens mij is het zinvol als mensen zich verenigen en samenhangende plannen maken vanuit een visie. Plannen die haalbaar zijn, en met keuzes die ieder geval kunnen worden doorgereken. Losse referenda zijn om die reden geen alternatief volgens mij. 
• Over de uitslag wordt niet gecorrespondeerd. Nadat je allerlei dilemma's hebt geworsteld en je keuzes hebt geoptimaliseerd lever je deze stem in. Geen handmatige vertaling dus van een stemadvies naar een stem. Dan ondergraaf je je opzet en bouw je alleen maar ruis in. Na afloop kan de partijkeuze nog teruggekoppeld worden, misschien. 
• Over de uitslag kan natuurlijk WEL gecorrespondeerd worden. De game roept op tot veel discussie, onderling en met politici. Hieruit komt verder begrip voor, en aanvullingen voor een nieuwe versie van de game. Misschien is op dit vlak schaarste ook goed: alleen in de maand na je stem' faciliteert dit platform voor jou deze luxe, directe communicatie met politici. 
• Het doen van zo'n game kost natuurlijk meer tijd dan het simpelweg aankrassen van een hokje. Maar terecht, volgens mij. Een weloverwogen keuze maken gaat niet zomaar, maar weloverwogen met oog voor spanningsvelden, nuances en tegenstellingen. Als je geen zin hebt om de consequenties van je voorgenomen keuze onder ogen te zien, is je stem weinig waard. En bovendien is zo'n game leuk om te spelen! 
• Als je een volgend jaar weer aan de beurt bent, zijn jouw eerdere keuzes nog deels bewaard en kun je verder exploreren met aanvullende, actuele dilemma's. 

Pas tijdens het typen van het blogje herinner ik me dat ik jaren geleden al 'ns een schets maakte voor zo'n soort game. Even erbij gepakt, zie hieronder. Wie weet, wordt het ooit nog iets. Zou heerlijk zijn, want er is maar één ding leuker dan zo'n game spelen, en dat is het ontwerpen en ontwikkelen.

UX of LX

Ons team bestaat uit mensen met heel verschillende achtergronden: gamedesign, storytelling, interactieontwerp, onderwijskunde, vormgeving en techniek. Volgens mij is er één centrale verbinding tussen die verschillende, soms zelfs strijdige werelden. Leerervaring, of beter leerervaring. Niet voor niets de naam van mijn blogje. Startpunt en spil van het leren, of in ieder geval het echte leren dat de lerende en de omgeving verandert.

Afgelopen jaren hebben we steeds meer ingezet op het versterken van UserExperience (UX) als bindende factor. Daarom zijn we blij dat we van elkaar kunnen leren. Binnen Bright Alley, maar ook van de andere werkmaatschappijen van Conclusion. We kunnen veel leren van en aan die interactiecollega's. De werelden van Basket Builders, Amis en Conclusion Learning Centers verschillen natuurlijk net iets, maar daarom hebben zij juist hun eigen inspiratiebronnen en hun eigen leerzame vergissingen. Goed dus dat we meer en meer kennis uitwisselen en samenwerken.

Een mooi mijlpaaltje is de workshop die we aanstaande dinsdag gaan doen, in het kader van het Amis UX-event. We houden een hands-on workshop waarin we samen een extreme make-over doen van een interactieontwerp. Dit doen we via een ingekorte Design Studio sessie. Benieuwd wat eruit zal komen qua product; het zal hoe dan ook een leerzame sessie worden. Voor de bezoekers waarschijnlijk, maar in ieder geval voor onszelf!

Game workshop dagen

Gisteren twee workshops gehouden op de game workshop dagen. Mooi om te doen om drie verschillende redenen:

Leuk allereerst om de deelnemers uit te dagen of mee te nemen in verfrissende gedachtengangen. Zo'n directe feedback heb je natuurlijk toch wat minder als ontwikkelaar van producten. Geeft veel energie!

Leuk ook dat er interesse is. Altijd lastig m geprogrammeerd te worden tegenover een grote held als Marcel de Leeuwe, maar ik begreep dat veel andere workshops door gebrek aan belangstelling geannuleerd waren.

Bovenal leuk om weer eens fris naar je eigen vakgebied te kijken en het verhaal verder aan te scherpen en te verrijken. Niet alleen zijn er elke keer nieuwe voorbeelden van serious games in het portfolio, maar vooral nieuwe inzichten en nieuwe valkuilen. You win some, you learn some.

Natuurlijk verhalen uit eigen koker, maar ook een blik op conclusies uit research. Best eng, met een hoogleraar op de eerste rij ;) Ook ruimte voor eigen inzichten: deze keer stonden vijf verschillende 'brillen' centraal om naar serious games te kijken. Bijvoorbeeld welk type games bij welk type leerdoel past. Vijf paradigma's, dimensies of kapstokken. Daar gaan er vast nog veel bijkomen...

Deel je leercurve

Vandaag weer een kleine ontdekking gedaan: de TED-speech van Joris Luyendijk. Ik kende hem als journalist van de prikkelende stukjes in mijn krant, waarin hij samen met de lezer nieuwe werelden verkent. En van zijn geweldige boek 'Het zijn net mensen', waarin hij kritisch kijkt naar journalistiek.



Ik bewonderdezijn frisse journalistieke blik al, vooral hoe hij deze behoudt en aanscherpt. Maar ik had zijn werk niet eerder door een didactische bril bekeken. Hoe juist het delen van je leercurve aansluit bij het (samen) leren in deze tijd. Op de manier waarop hij het aanpakt lijkt me het delen van je leercurve inderdaad een zinvol, inspirerend idee. Of het nou is met een blog, een krantencollumn of op een meer visuele gamified manier. Het sluit volgens mij aan bij initiatieven als Gibbon en bij innovatieve leerconcepten waaraan ik afgelopen jaar heb mogen werken. Wordt er enthousiast van, vooral als Joris het vertelt met een flinke brul!

Schoolmeester

Bij een kennismaking grap ik wel eens dat ik 'genetisch belast' ben.

Dan kan ik daarna uitleggen hoe onvermijdelijk het is om met leren bezig te zijn, omdat ik afkomstig ben uit een onderwijsnest. Het gezin was juf, leraar, orthopedagoog of leerlingbegeleider. En zelfs mijn opa, die het verkeerde vak had gekozen, was schoolmeester in zijn vrije tijd. Vanaf (de) jong kreeg ik dus de focus op leerprocessen mee. Gesprekken aan de keukentafel gingen erover, en al snel was ik zelf ook bezig met het geven van bijlessen, het schrijven van educatieve boeken, het kritisch meedenken op facultair en universitair niveau, en het geven van onderwijs zelf. Eerst als student-assistent, en later (nou ja, op mijn 24e) als parttime docent.

En dat terwijl ik in eerste instantie toch aardig leek te ontsnappen aan mijn noodlot: ik studeerde Industrieel Ontwerpen aan de TU Delft, en kon me uitleven in creatieve concepten en User Experience. Ik heb ook best wat successen geoogst als ontluikend zelfstandig productontwerper. Toch lag daar mijn hart niet echt. Toen ik trots naar huis belde om te vertellen dat ik me wsja, eer meer ging richten op het onderwijs, was de reactie: "En dàt noem je goed nieuws?!" Jawel. Want juist de combinatie van ontwerpen, 'nieuwe' media en leren ben ik sindsdien fascinerend blijven vinden. De rol verbreedde daarbij van ontwerper, naar consultant en project- en teamleider.

Het (online) leerproces staat afgelopen 15 jaar centraal; pas afgelopen tijd ben ik weer meer en meer voor groep te vinden. Dit jaar gastcolleges op diverse hogescholen, workshops voor bijvoorbeeld Achema en Railinfra en presentaties op bijvoorbeeld bij het Next Learning Event en de Game Workshop dagen,

De voorbereiding vind ik soms lastig, als ik de verwachtingen van het publiek lastig kan inschatten. Over het algemeen geniet ik echter van het moment zelf: heerlijk om mijn enthousiasme te delen, uit te dagen en vooral te genieten van de directe interactie. Inderdaad: genetisch belast.

Op weg met Oppia

Vandaag blijkt Google een nieuw pad te zijn ingeslagen: ze lanceerden Oppia. Da's een soort auteurstool waarmee je online leren kunt vormgeven. Centraal daarin staat (gelukkig maar) het organiseren van feedback. Een docent programmeert een soort (leer)pad, op basis van de (re)acties van de student.
Ik gebruik hier onderwijstermen, maar eigenlijk is het zeker ook buiten een schoolsituatie bruikbaar. Het sociale aspect van delen en elkaar begeleiden wordt aangekondigd, maar dat zie ik nog niet zo sterk terug als bij het Nederlandse Gibbon.


Traditiegetrouw is alles open en in Beta. Mooi natuurlijk, maar aan de andere kant zijn er nog maar weinig voorbeelden beschikbaar. Ik krijg allerlei foutmeldingen en gekke loops.

Are you seeing this?
yes
Höh!
indeed
Default loop - something went wrong

Functioneel lijkt het me nog een stuk rudimentairder dan andere open source auteurssystemen zoals Udutu, dat ik zeven jaar geleden al probeerde.

Het blijft voorlopig vooral een belofte. Spannend, maar ik ben nog voorzichtig: het ontwikkelteam is niet groot, en onduidelijk blijft vooralsnog hoeveel Google hierin zelf wil investeren. Voorlopig lijken ze vooral op een groeiende community te hopen voor het uitbouwen van de software, die op Python is gebaseerd.

Eerlijk gezegd ben ik momenteel nog benieuwder naar een ander initiatief dat Moodle aankondigde: een eerste eigen MOOC, over Making sense of data. Misschien stiekem een promo voor hun product Fusion Tables, maar ik verwacht een didactische kwaliteit die opkan tegen Udacity of Coursera. Nog een kleine drie weken!

Goede voornemens

Zo langzamerhand zie ik weer meer mensen roken en snoepen. Mensen die rond de jaarwisseling vol goede voornemens waren. Lastig om ze vol te houden, zeker in je eentje in de wereld vol verleidingen. Dat blijkt natuurlijk ook binnen organisaties. Daar is neit het bierbuikje een probleem, maar bijvoorbeeld gebrek aan klantgerichtheid of aan feedback geven op elkaar.



Het is geen kunst om een training of module te volgen over zo'n onderwerp, maar wel om het enthousiasme vast te houden in het dagelijks werk. Van de hei terug in de klei gaan we weer 'gewoon' aan het werk. Jaar na jaar blijven we zo tegen dezelfde knelpunten aanlopen en verklaren ze onoplosbaar.

We proberen natuurlijk het leren op de werkplek te versterken en broeden op oplossingen om gezamenijke speerpunten een plek te geven in het dagelijks werk. Voor een aantal organisaties kwamen we daarvoor uit op een app die stimuleert om elkaar te waarderen op het gewenste gedrag.

Op een aftrapbijeenkomst maakt een team afspraken over gewenst gedrag. Zo tastbaar en concreet mogelijk natuurlijk. We willen het gedrag komende tijd zelf meer vertonen, maar ook graag meer bij anderen zien. Complimenten helpen daarbij enorm: een positieve stimulans voor het gewenste gedrag.

Onze app faciliteert het geven van een (digitale) pluim aan een collega, op een van de afgesproken speerpunten. Aan het einde van een vergadering nemen we bijvoorbeeld een minuutje de tijd om individueel te bepalen wie het gedrag het meeste vertoonde. Of aan het einde van de dag kiezen we een collega die excelleerde. Zoals jij anderen waardeert, zo word je zelf gewaardeerd: je hebt tussentijds inzicht in je eigen 'scores'. Het is geen wedstrijd, maar het stimuleert de zelfreflectie en nodigt uit tot experimenteren.


Uiteraard wordt periodiek de koploper in het zonnetje gezet. Welke tips of valkuilen heeft hij of zij te delen? En zijn we als team voldoende gegroeid om een volgend speerpunt op te pakken?

Dit soort gamification komt terug als kleine losse 'app' die mobiel te gebruiken is, maar ook in oplossingen als Achmea's power app. In ons eigen Change-team hebben we de tool al in 2012 uitgeprobeerd. We schrokken ervan hoe krachtig het werkte; bijna gevaarlijk hoe sterk collega's zich erdoor lieten meslepen. Niets van "You win some, you learn some". Pas deze week hebben we de tool Bright Alley-breed ingezet voor onze goede voornemens. We hebben enkele van de Conclusion waarden gekozen en geconcretiseerd.

We experimenteeren in groepsgrootte, beloning, context en aansturing. Spannend of het ook in dit verband werkt!

Lego

Studiegenoot en vriend Arno Fluitman staat terecht te pronken met zijn groeiend imperium. Toen hij een paar jaar geleden vertelde dat hij zijn LEGO webshopje serieus wilde ontwikkelen, dacht ik niet dat hij zó serieus was. Miljoenen omzet, fysieke winkels, internationale vestigingen en vooral veel plannen voor méér. Arno heeft een sterke visie en ziet overal kansen voor innovatie en slimme samenwerking. Prachtig om te zien!


Voor mijn gevoel was LEGO in mijn jeugd al overal, maar het marktaandeel blijkt nog steeds toe te nemen. Mijn steentjes pasten vroeger in een stevige emmer: genoeg voor het bouwen van brandweergarages tot microscopen. Inmiddels hebben we meer dan vier megakratten in huis, die elke verjaardag verder gevuld worden. Maar ook de grote mensenwereld dringt het door.

Op Let'sPlayInnovation vorig jaar deed ik een inspirerende sessie Serious Play. Op een speelse manier ideeën en visie ontwikkelen, met speciale LEGO sets en zelfs speciaal gecertificeerde moderators. Was erg leuk, maar eigenlijk zat het dat minder in de begeleiding of bijzondere soort blokjes. Ook met standaard setje kun je helemaal los met een frisse geest. Bij Bright Alley doen collega's dat ook regelmatig. Soms voor de lol, om filmscenes na te bouwen. Soms om prototypes in elkaar te zetten. Wat zou dit bijvoorbeeld zijn?

SPOILER: Het is een game voor een grote winkelketen die we momenteel ontwikkelen. Geen commentaar op de grote winkelwagen alsjeblieft ;-)

Op een snelle (en vroege) manier prototypes maken helpt ons om snel grip te krijgen en met weinig moeite te kunnen testen en bijstellen. Snelle iteraties zijn cruciaal, zeker voor het ontwikkelen van games. Ik broed nog op mogelijkheden om LEGO te gebruiken in onze producten zelf, online of fysiek. Voorstellen hebben het om uiteenlopende redenen tot nu toe niet gered. Terwijl het me zo leuk lijkt om op zijn minst een educatieve stop motion movie te maken.


Het LEGO'st was ik eigenlijk nog bij mijn vorige bedrijf Cirquest. Bijna vijftien jaar geleden ontwikkelde ik daar een modulair soort figuren die inmiddels in allerlei huidskleuren en beroepen zijn gegroeid tot een kleurrijke modulaire wereld. Leuk om te zien dat deze 'QB' animatievorm na al die tijd nog steeds gebruikt en uitgebreid wordt, omdat het flexibel, efficiënt en vooral leuk is.